1. We ❤ Ivoorkust
2. CADESA: van cacao tot (nieuwe) cacaofabriek
3. Orange Corners: Drie jonge Afrikaanse ondernemers
   1. Maryse – Crêperie ‘Rustik’ in Yamoussoukro
   2. Sayouba – Magic Eco Group
   3. Rachelle – Nin Nin snoepjes
4. De Heus – Een Nederlands familiebedrijf in Ivoorkust
5. Tony’s Open Chain
6. Koningsdag op de ambassade

We ❤ Ivoorkust

Ivoorkust is als Franstalige West-Afrikaans land wat minder bekend onder de Nederlanders wanneer je dit vergelijkt met bijvoorbeeld een Ghana (Engelstalig en een bekende vakantiebestemming) of een Senegal (Franstalig maar dichterbij Europa & daardoor ook een vakantieland). Wij hadden voor onze reis ook geen beeld of verwachtingen bij Ivoorkust. Na Guinee, Sierra Leone & Liberia verwachtten we in Ghana pas weer wat ‘Europese’ luxe te vinden, zoals grote supermarkten, restaurants en toeristische hotspots.

Maar Ivoorkust heeft ons van alle kanten verrast. We schrijven dit bericht vanuit Kameroen, wat betekent dat we de heel West-Afrika inmiddels achter ons hebben gelaten. We kunnen dus vanuit onze ervaring zeggen: Ivoorkust gaat als een raket qua ontwikkeling, vooral ten opzichte van de andere landen in Sub Sahara West-Afrika. Enkele kleine voorbeelden waarom wij deze mening hebben:

• De wegen in Ivoorkust zijn van bovengemiddelde kwaliteit in de regio. Daarnaast was hier de eerste vierbaanse snelweg met enorme berm & viaducten (van Yamoussoukro naar Abidjan) die we in tijden hebben gezien.
• Ivoorkust werkt met een e-visa voor toeristen, wat verbazingwekkend soepel ging om aan te vragen!
• De visum sticker moesten we nog wel bij de ambassade halen, maar ook hier hadden we een fijne ervaring: We werden door de consul gevraagd om op zijn kantoor te komen. Deze vriendelijke man heeft ons hier expliciet gevraagd of wij geen omkopingen hebben betaald aan zijn personeel, en of we alleen de officiële kosten voor het visum hebben betaald. Het was voor hem erg belangrijk dat er op zijn consulaat geen corruptie plaatsvond.
• Ivoorkust heeft een hoop rauwe grondstoffen zoals cacao (40% van alle cacao in de wereld!), maar wetende dat rauwe producten minder opleveren dan halffabricaten is er nu een wet dat minimaal 50% van de producten voor export in het land verwerkt moeten zijn. Dit is een belangrijke stap voor het land om meer winst te genereren.
• Wanneer je door het land rijdt zie je opvallend veel mensen vroeg in de weer om te werken, overal zie je landbouw of kleine ondernemingen langs de weg.
• Grote internationale bedrijven vestigen zich in de regio graag in dit land.

We hebben in Ivoorkust verschillende bezoeken gehad voor Buiten de Bubbel, daar lees je hieronder meer over. In Ivoorkust duiken we ook verder in de wereld van cacao. Wil je nog even lezen wat we al hadden gedaan in de cacaosector in Nederland? Lees dan DE WERELD VAN CACAO, hier lees je o.a. over ons bezoek aan een cacaoverwerkingsfabriek in Zaandam.

CADESA: van cacao tot (nieuwe) cacaofabriek

Vanuit de Nederlandse ambassade in Abidjan werden we in contact gebracht met CADESA, een van de grootste boerencoöperaties in Ivoorkust. CADESA is een coöperatie gespecialiseerd in de productie, collectie en export van voornamelijk cacaobonen, maar ook koffie, cashewnoten, hevea (natuurlijk rubber van bomen). Ze werken met meer dan 2000 cacaoboeren en zijn constant bezig met de sector te verbeteren. Zo werken ze samen met JS Cocoa uit Nederland die de buitenboontjes van hun cacaoboeren koopt & … ze zijn dus in samenwerking met Nederland begonnen met de bouw van een huize cacaoverwerkingsfabriek!

Bijna alle winst in de cacaosector gaat naar cacaoverwerkers (voornamelijk in Nederland) en de uiteindelijke chocoladebedrijven, vrij weinig blijft achter in de landen waar de cacao daadwerkelijk vandaan komt. Door deze fabriek IN Ivoorkust zal dit een enorme boost geven aan de lokale economie. Ze namen ons mee naar de bouwplaats en deelden de prachtige plannen met ons. Ik mocht zelfs even helpen in de shovel!

CADESA doet daarnaast nog meer goed werkt en bouwt bijvoorbeeld scholen voor de kinderen van hun cacaoboeren en verstrekt microkredieten voor boeren om bijvoorbeeld (broodnodige) nieuwe cacaobomen te planten.

Orange Corners: Drie jonge Afrikaanse ondernemers

Orange Corners is een rode draad door onze reis, kort samengevat is Orange Corners een programma van de Nederlandse overheid om jonge Afrikaanse ondernemers te laten groeien en zo meer werkgelegenheid en kansen te creëren en ook om andere jongeren te inspireren om te ondernemen. RVO voert dit uit en werkt samen met lokale bedrijven om het programma succesvol uit te voeren. Meer lezen? Kijk dan hier.

Ook in Ivoorkust gingen wij langs drie ondernemers die met het Orange Corners programma mooie stappen hebben kunnen zetten met hun bedrijf. Meet Maryse, Sayouba & Rachelle:

Maryse – Crêperie ‘Rustik’ in Yamoussoukro

Maryse is een ware koningin in de keuken, ze heeft een passie voor koken en ondernemen en is haar eigen pannenkoekenrestaurant in Yamoussoukro begonnen. Dat klinkt misschien nog niet zo speciaal, maar Maryse heeft een visie die haar onderscheid van anderen. In Ivoorkust wordt veel waarde gehecht aan geïmporteerde producten terwijl er lokaal zoveel voedzame en lekkere producten verkrijgbaar zijn. Maryse heeft als missie om mensen bewuster te maken van de voordelen van lokale producten. Denk aan cacao, cashew en banaan (voor het meel van de pannenkoeken), maar bijvoorbeeld ook aan sheaboter, wat Maryse gebruikt in haar beautylijn. Allemaal producten die op een steenworp afstand van haar crêperie te vinden zijn!

Deze producten zijn niet alleen goedkoper en mega lekker, het is ook ontzettend duurzaam. Geen dure importkosten, of vervuiling door transport, geen smaakverlies door lange afstanden afleggen met verse producten.

Maryse’s plan: leading by example. In haar crêperie wordt voor het eten én de drankjes alleen gebruik gemaakt van lokale producten en het smaakt heerlijk. Dankzij Orange Corners heeft ze haar fulltimebaan kunnen opzeggen om op haar eigen bedrijf te richten. In de toekomst wil ze graag een franchise maken van haar crêperie met lokale producten. Wellicht wel in heel West-Afrika??

Sayouba – Magic Eco Group

Potgrond! Het lijkt heel simpel maar op het moment is de Magic Eco Group van Sayouba de enige lokale producent en verkoper van potgrond in Ivoorkust. Dit is een product dat voornamelijk wordt geïmporteerd maar dat is helemaal niet nodig volgens Sayouba. Zij maken daarom zelf ‘Terre Magic’. Naast potgrond verkopen ze ook pure compost voor o.a. landbouw.
Middels Orange Corners hebben ze het bedrijf kunnen laten groeien, waar zie je die groei aan? Ze hebben bijvoorbeeld mooie verpakkingen die aanspreken bij de consumenten en kunnen concurreren met de vergelijkbare producten uit bijvoorbeeld Europa en Azië. Daarnaast werkt er een enorm team en hebben ze zelfs een Belgische student als stagiaire rondlopen voor een half jaar!

Op het moment heeft Magic Eco Group meer vraag dan aanbod dus zijn ze hard opzoek naar een groter terrein om meer potgrond en compost te kunnen produceren.

Rachelle – Nin Nin snoepjes

Begonnen in de woonkamer van haar moeder maakt Rachelle snoepjes van lokale producten, denk aan toffee en nougat met pinda’s of gember. Heerlijke lokale delicatessen die hier ook veel op straat worden verkocht. Maar Rachelle wil meer, ze bedacht zelf mooie verpakkingen en wil de stap maken naar grote commerciële verkoop. De verpakkingen zijn niet alleen mooi maar bevatten bijv. ook voedingswaarden en voldoen daarmee aan de eisen van formele commerciële verkoop.

Ze groeide uit de woonkamer van haar moeder een heeft nu een eigen huis waarvan de volledige benedenverdieping is omgebouwd tot fabriek. De grote machines heeft ze met behulp van Orange Corners kunnen financieren. Ze heeft nu meerdere mensen in dienst en verkoopt haar snoep aan bekende supermarktketens als de Carrefour in Ivoorkust!

Ook snoep is iets wat veel geïmporteerd wordt als je in supermarkten kijkt. De snoepjes die op straat worden verkocht voldoen namelijk nooit aan de eisen van een supermarkt. Rachelle is dus slim in dit gat gesprongen en kan hopelijk groeien en concurreren met de geïmporteerde snoepjes van buiten Afrika.

De Heus – Een Nederlands familiebedrijf in Ivoorkust

Een erg leuke verrassing: ergens midden in het land kwamen we per toeval de General Manager van De Heus Ivoorkust tegen op een snelweg. Hij zag ons Nederlandse kenteken en gooide zijn auto in z’n achteruit, wij hadden net een plaspauze langs de weg.

Na een praatje werden we door Mark uitgenodigd om de fabriek van De Heus te bezoeken, wat wij natuurlijk al te graag accepteerden.

De Heus is een oud Nederlands familiebedrijf dat inmiddels wordt gerund door de vierde generatie. Ze produceren diervoeding voor alle grote diergroepen en is wereldwijd bekend, zo ook in West-Afrika! Hier zijn ze vooral bekend onder de naam “Koudijs” en diervoeder partij die ze in de vorige eeuw hebben overgenomen, maar de naam hebben ze gehouden door de bekendheid. Al zijn ze langzaamaan bezig met de switch naar “De Heus” op alle verpakkingen. Beide vrij moeilijk uit te spreken door niet-Nederlanders… Maar wel mooi om deze Nederlandse namen overal langs de wegen te zien in kleine kraampjes.

De fabriek in Ivoorkust is spiksplinter nieuw, de bouw begon eind 2021 en begin 2023 werden de deuren officieel geopend. De rondleiding door de gehele fabriek was prachtig. De efficiëntie en hoe netjes het eruit zag was onvoorstelbaar. De Heus gebruikt restproducten van andere sectoren zoals bijvoorbeeld van bierbrouwerijen en de cashewboeren.

Je bent als Nederlander dan toch best trots op deze mooie onderneming met een goede naam in Afrika. De fabriek, waarbij de afzet vooral lokaal is, heeft een capaciteit van 120.000 ton. Het gaat zelfs zo goed dat er al wordt gesproken over een uitbreiding …

Tony’s Open Chain

Tony’s Chocolonely: alom bekend en geliefd in Nederland door veel van onze vrienden. In sommige gevallen omdat ze een mooi bedrijf met een mooie missie zijn, in de meeste gevallen omdat de chocola gewoon focking lekker is.

Als ik een receptenblog zou gaan schrijven (wat nog niet is kan nog komen) zou ik iedereen aanraden voor kerst een chocolademousse te maken van Tony’s karamel zeezout i.c.m. een witte chocolade parfait.

Via via kwamen wij in contact met Tony’s open chain in Abidjan, Ivoorkust. Hier werden wij opgevangen door Koroutoum, country director in Ivoorkust voor Tony’s open chain en ook directeur van K’origins. Tony’s open chain in verantwoordelijk voor de supply chain van de cacaobonen uit Ivoorkust. Zij werken rechtstreeks samen met de cacao coöperatieven die de cacaoboeren vertegenwoordigen. Omdat Tony’s natuurlijke de belofte maakt slaafvrije chocolade te produceren zitten er strenge eisen vast aan de cacaoboeren. Zo mogen er geen kinderen zware arbeid verrichten op de plantages en moet alle cacao 100% traceerbaar zijn. Elke boon en de hele keten moet verantwoord zijn! Daarnaast betaald Tony’s niet de marktwaarde van cacao maar een ‘Living Income Reference Price’, een leefbaar inkomen voor boeren. Hier bovenop betalen ze nog een premie. Vaak licht deze prijs hoger dan de marktprijs. Tony’s zet daarnaast in op langdurende duurzame samenwerkingen met boeren en zijn loyaal.

De wereld van cacao is echter complex en de invloed van overheden is groot. Een film over de cacao industrie, wanneer je er echt goed induikt, zou net zo thrilling kunnen zijn als The Godfather. Het is als consument bijna niet meer te begrijpen wanneer je goede of wanneer je juist foute keuzes maakt. Achter welke producten schuilen erbarmelijke arbeidsomstandigheden en welke niet? Wat is nog verantwoord en welke beloftes van bedrijven moeten we geloven?

Ook Tony’s krijgt kritiek, want HOE principieel en secuur moet je zijn? Mag je chocola wel verwerkt worden in een fabriek waar OOK niet duurzame chocolade wordt verwerkt? Is het dan gelijk fout?

Of wanneer de kinderen van de boer in het weekend meehelpen met oogsten? Mag dat niet? In Nederland mogen jonge boerenkinderen toch ook helpen met melken of oogsten?

Tony’s heeft een duidelijke missie en ligt daarom zeker onder een vergrootglas, maar om de impact van hun werkwijze te vergroten moeten ze ook kunnen concurreren met de markt. Want niemand koopt meer een Tony’s reep wanneer ze 10 euro per stuk worden (al zijn ze nog zo lekker).

Dankzij Koroutoum en ons bezoek aan Tony’s Open Chain in Ivoorkust en later ook aan de Tony’s boeren in Ghana zijn wij gelukkig ontzettend gerustgesteld (Yes, ik kan mijn heerlijke Tony’s repen blijven eten!). Tony’s doet er alles aan om de sector van binnen en buiten uit te veranderen, en de boeren hier merken dat. Ze zijn loyaal aan het bedrijf en trots om boer voor Tony’s te zijn, ook wanneer er grote partijen nu meer bieden dan Tony’s. Want ze weten ook: de prijs van cacao zal weer dalen en dan zal Tony’s er voor ze zijn – deze andere partijen niet.

De black box van de wereld van cacao wordt steeds iets transparanter voor ons, en daarvoor willen we iedereen bedanken die de tijd voor ons heeft genomen.  

In Ghana vervolgen wij ons cacao-avontuur en gaan we o.a. langs bij Resigha (het dochterbedrijf van JS Cocoa), Tony’s cacaoboeren en de allereerste Afrikaanse chocoladefabriek die volledig draait op lokale grondstoffen en halffabricaten. Stay tuned!

Koningsdag op de ambassade

Wist je dat er op elke Nederlandse ambassade koningsdag wordt gevierd?

Het verschilt overigens enorm per ambassade hoe dit eruit ziet & wie er worden uitgenodigd, maar als Nederlander woonachtig in het buitenland ben je vrijwel altijd welkom als er een feestje wordt georganiseerd.

Mijn eerste koningsdag op een ambassade was in Zuid-Afrika en is een soort mini koningsdag. Er is een vrijmarkt waar kinderen tweedehands spullen verkopen, er zijn oudhollandse spelletjes, er zijn bitterballen en kaasblokjes en er is Heineken! Heel veel Heineken! In de ochtend komt er een touringcar vol Nederlandse pensionado’s en in de middag en avond barst het feest los met een band.

Koningsdag is ook altijd een belangrijk moment om je diplomatieke & economische relaties te versterken. Zo zijn alle grote (Nederlandse) bedrijven uitgenodigd, Nederlandse ondernemers in een land kunnen hier netwerken en natuurlijk worden er ministers van het gastland en diplomatieke collega’s uit andere landen uitgenodigd.

Afhankelijk van de ambassadeur of consul wordt het feest dus een gezellige mix tussen officiële speeches en netwerken en gezellig dansen en borrelen. In Abidjan, Ivoorkust was het niet anders.

Er lag een oranje loper en de residentie van de ambassadeur was prachtig feestelijk aangekleed, er is (zoals altijd) een open bar en het welkomstdrankje is wat bubbels. Het duurt niet lang of de eerste bitterballen (of iets wat er op lijkt) komen voorbij. Na wat officiële speeches, dat hoort nou eenmaal, gaat de DJ los en begint het feest!

Wist je trouwens dat het huis van de ambassadeur, officieel ‘de residentie’ genoemd, heel vaak wordt gebruikt voor borrels, diners, vergaderingen en andere officiële evenementen? Het zijn vaak mooie huizen en dat is dus met een reden. Wil je dat andere landen je serieus nemen moet je ambassadeur dus wel in een huis wonen dat jouw land zo goed mogelijk representeert.