1. Resigha
2. Fairafric – de chocoladefabriek
3. Tony’s Chocolonely’s cacaoboeren
4. ACHI
5. The Good Roll
6. Chalé Spirulina
7. Trashsmart – een duurzaam circulair bedrijf met sociale impact
8. Tumi Ghana

Ghana, een bekend en geliefd land in West-Afrika en een relatief gemakkelijk land voor Nederlanders om zaken te doen wegens de stabiliteit, de sterkere economie en omdat er Engels wordt gesproken. Om dezelfde redenen ook een geliefde vakantiebestemming, daar lees je hier meer over.

Ook om dezelfde redenen een land waar veel ontwikkelingsprojecten lopen, omdat resultaten halen een stuk makkelijker is in bovenstaande omstandigheden. Het is ook bijzonder om te zien hoeveel Nederlanders hier eigen kleine projecten hebben lopen, vaak goed bedoeld, niet altijd even goed uitgevoerd. Dit zagen we bijvoorbeeld ook in Gambia – eveneens een mooi vakantieland, stabiel en Engelstalig.

Voor onze reis stelden we een vraag op LinkedIn. We vroegen om projecten of bedrijven die we kunnen bezoeken tijdens onze reis in West-Afrika. Meer dan de helft van de antwoorden bestond uit projecten in Ghana. Best bijzonder! Vooral als je weet dat Ghana geen focusland is van de Nederlandse Overheid omdat Ghana zelf een redelijk stabiele economie heeft.

Enfin, we hadden dus projecten en bedrijven voor het uitkiezen (voor het eerst). Wat een luxe! Maar ook zonde.. want we hebben niet alles kunnen bezoeken en dat hadden we wel graag gedaan. Ook door het oplopen van malaria liep onze tijd in Ghana net even anders (hier lees je meer over onze ziekenhuisbezoeken).

Hieronder lees je meer over de bedrijven en projecten die we WEL hebben kunnen bezoeken:

Resigha

Resigha is een dochterbedrijf van JS Cocoa, een Nederlandse cacaoverwerker in de Zaanstreek. Wat JS Cocoa zo speciaal maakt is dat zij de Abintji oftewel de ‘buitenboontjes’ kunnen verwerken. Deze bonen zijn te donker, droog, krom of klein en worden normaliter weggegooid, maar JS Cocoa wil ze juist hebben! Door een extra stap in het proces kunnen ze deze bonen tot bruikbare producten verwerken. Wij gingen langs bij hun fabriek in Zaandam, daar lees je hier meer over.

Resigha is verantwoordelijk voor het inkopen van deze boontjes in Ghana. Hiervoor trekken ze het veld in, naar de cacaoboeren toe. Bij de boeren moeten ze duidelijk maken dat de buitenboontjes niet weggegooid moeten worden maar juist apart verzameld. Welke bonen zijn precies buitenbonen? En welke bonen zijn echt niet meer bruikbaar? En hoe moeten de boeren dit verwerken? Hiervoor heeft Resigha aangewezen vertegenwoordigers in de regio. Wij mochten met Resigha op bezoek bij deze boeren en leerden zelf over de Abintji, wat de cacaoboeren van Resigha vinden en hoe zwaar het is om een cacaoboer te zijn in Ghana.

Het was een enorme eyeopener & een speciale ervaring voor ons. Wil je meer lezen over De Wereld van Cacao en onze lessen uit het bezoeken van deze sector? Lees dan hier.

Spoiler: Deze boeren zijn ontzettend blij om hun restproduct aan Resigha te verkopen. Het betekent een extra inkomen wat relatief niet voor veel meer werk zorgt. Een win-win voor iedereen.

Omdat de buitenboontjes een restproduct zijn betaald Resigha hier een veel kleinere prijs voor dan de goede bonen. Op deze manier kan een Hollands bedrijf als JS Cocoa blijven concurreren met grote partijen als Nestle en Mars, en op een eerlijke manier. Deze grote jongens ervaren nu grote uitdagingen door de torenhoge cacaoprijzen en verschillende nieuwe wetgeving in Ivoorkust en Ghana.

Fairafric – de chocoladefabriek

Nog een mooi voorbeeld van verandering in de cacaosector: Fairafric. De eerste chocoladefabriek in waarbij de hele productieketen in Afrika plaatsvindt. Deze fabriek in Ghana gebruikt bonen uit Ghana, die vervolgens verwerkt zijn tot massa, boter of poeder in Ghana. Hier in de fabriek maken ze er verschillende eindproducten van. Deze boontjes verlaten dus pas het land als ze verwerkt en verpakt zijn als heerlijke chocoladerepen.

Het initiatief voor deze fabriek is vanuit Duitsland gekomen, merendeel van de repen worden dan ook op de Duitse markt verkocht (vandaar de Duitse etiketten!). Fairafric verkoopt overigens vooral chocolade voor (banket)bakkers en groothandels, dus het meeste gaat in grote ongezellige maar wel supereerlijke dozen de deur uit. En wist je dat ze ook artisanale chocoladeproducten maken zoals ananas gedipt in chocola? Zo heerlijk!

Tony’s Chocolonely’s cacaoboeren

We horen vaak over alle misstanden in de cacaosector, gelukkig zijn er partijen als Tony’s die daar verandering in willen brengen. Tony’s maakt grote beloftes als het gaat om het slaafvrij maken van chocolade. Maar als we dan toch in Ghana en Ivoorkust zijn, kunnen we dat dan niet met onze eigen ogen gaan bekijken? Dat vond Tony’s geen probleem!

We waren welkom op het hoofdkantoor van Tony’s Open Chain in Ivoorkust (lees hier meer) en mochten in Ghana mee met de cacaoboeren naar de plantages. Tony’s betaalt voor de cacaobonen een leefbaar inkomen, deze prijs lag een hele tijd ruim boven de normale prijs voor cacao. Dat verschil is in het laatste jaar echter verdwenen. Waarom blijft Tony’s dan toch goed voor de boeren?

Ze betalen ook alle ziektekosten van hun boeren en 5 van hun familieleden, daarnaast investeren ze in de bouw van scholen voor de kinderen van de cacaoboeren (en alle andere kinderen in de dorpen uiteraard). Maar misschien wel het belangrijkst: Ze zijn een betrouwbare en loyale partner. Ben je een Tony’s cacaoboer? Dan kan je vertrouwen op een langdurige samenwerking met stabiele inkoopprijzen, ook wanneer wereldwijd de cacaoprijzen weer dalen. Een belofte die de grote jongens in de cacaosector niet maken.

Door dit langdurige en betrouwbare partnerschap tussen Tony’s en hun boeren kunnen de boeren investeren in de groei en het behoudt van hun plantages. Oude bomen en zieke bomen worden weggehaald en er is geld om in nieuwe planten te investeren. Op deze manier blijven de plantages van de Tony’s boeren gezond en toekomstbestendig.

En waarom is Tony’s chocolade een goede keuze voor ons? Omdat hun cacaobonen volledig traceerbaar zijn. De bonen zijn niet mee gesjoemeld, gestolen of de grens over gesmokkeld van andere plantages (en ja, dit zijn taferelen die je vaker ziet in de cacaosector). Er zijn daarnaast duidelijke afspraken met de boeren wanneer kinderen hun familie mogen helpen op de plantage. Kinderen mogen geen zware arbeid verrichten en er mag niet gewerkt worden onder schooltijd. Let wel: helpen in het huishouden en met werken is hier de culturele norm, kinderen helpen de ouders. Koken, oppassen op broertjes of zusjes, water halen of bijv. de boontjes te drogen leggen, dat hoort hier in de cultuur. Maar met deze extra afspraken worden de kinderen beschermt en zorgt Tony’s dat ze zichzelf kunnen blijven ontwikkelen.

We hebben iedereen overigens uitgebreid bedankt voor deze bezoeken en overal chocolade uitgedeeld, een luxeproduct dat hier in West-Afrika maar moeilijk te verkrijgen is en erg duur.

ACHI

ACHI is een samenwerking tussen vijf agrarische scholen in Ghana, Holland Green Tech en de TU Delft op het gebied van tuinbouw. Het doel van het project is het overbruggen van de kloof tussen de agrarische opleiding en de praktijk: Farming as a Business. Hoe kan je met deze agrarische kennis daadwerkelijk inkomsten genereren? ACHI richt zich daarbij op studenten met een ambitie om ondernemers te worden, ze leren deze studenten hoe ze waarde kunnen toevoegen aan verschillende tuinbouwproducten. Elke groep krijgt 4 maanden lang lessen in ondernemerschap en aanvullende praktische vaardigheden om vervolgens een bedrijf te starten en te runnen in de tuinbouwsector. Denk aan chilisauzen van pepers gemaakt, heerlijke shampoos en body crème van shea-boter of de meest bijzondere: thee gemaakt van gedroogde oesterzwammen.

Wij gingen langs bij de Kwadaso Agricultural College in Kumasi en ervaarden in praktijk hoe dit werkt. Een mooi succesverhaal is de thee van champignon gemaakt. Dit gebeurt door middel van de droogkast op de foto’s. Speciaal ontwikkelt door de studenten van ACHI.

ACHI streeft ernaar om de duurzame leefomgeving te bevorderen en gemeenschappen te versterken met behulp van eenvoudige en duurzame ontwikkelingen, hiermee rust ACHI de volgende generatie in Ghana uit met de vaardigheden voor klimaatbestendige landbouw. Daarmee gaan ze ook werkloosheid onder jongeren tegen. Dat gaat wel lukken met elk half jaar een groep van 50 studenten, op 5 onderwijs instellingen dus 500 studenten per jaar!

The Good Roll

YES! Toen deze reis een feit werd wist ik als jarenlange fan van The Good Roll wist ik meteen: ik wil langs die fabriek in Ghana. Gelukkig stonden de super vriendelijke en ambitieuze gasten van The Good Roll hier positief tegenover. We waren meer dan welkom om te kijken hoe ze van bamboe uit Ghana WC papier kunnen maken. En, we mogen ook even langs de Wc’s die The Good Roll hier bouwt van inkomsten van de WC rollen die ze in Nederland verkopen.

The Good Roll staat niet alleen voor impact door toiletgebouwen te bouwen in Ghana met 50% van de nettowinst, ze staan ook voor duurzaamheid. The Good Roll gebruikt namelijk Europees gerecycled en bamboe toiletpapier, dat is dus 100% boomvriendelijk!

Als dat nog niet genoeg is… The Good Roll in Nederland is ook nog een sociale werkplek.. maar daarover lees je op hun eigen site meer.

BACK TO THE BAMBOO.

Waarom is bamboe toiletpapier nou zo duurzaam? Omdat bamboe MEGA snel groeit, vooral als je het vergelijkt met ‘normale’ bomen, soms namelijk wel 1 meter per dag. Natuurlijke regeneratie is een eitje bij bamboe: na het oogsten groeit het gewoon weer terug. Dit gaat dus ook bodemerosie tegen. De meeste bamboe komt echter uit China, nou weten we dat ze in China niet supersterk zijn met het beschermen van het klimaat of mensenrechten dus is er weinig controle of alles wel ‘netjes’ gebeurd. Dus wat dachten de mannen van The Good Roll: Waarom maken we het niet gewoon zelf?! En zo is The Good Roll Africa opgericht – gevestigd in Ghana, waar The Good Roll al langer bekend was door de bouw van hun toiletten.

Nog belangrijker: Bamboe groeit in Ghana overal, het wordt hier gezien als onkruid en groeit zonder irrigatie of pesticiden gewoon ‘in het wild’. Superfijn dus dat landeigenaren hun bamboe nu kwijt kunnen bij The Good Roll Africa, die DE BOEREN betalen om het weg te mogen halen. Dat zouden boeren in Nederland wel leuk vinden denk ik? Betaalt krijgen door iemand anders om je onkruid weg te mogen halen. 

Dus finally, na het doorkruisen van 10 West-Afrikaanse landen was het eindelijk zo ver voor deze fangirl: Ons bezoek aan The Good Roll Africa. Wij werden door Jeroen ontvangen bij de bamboepulp fabriek in Akosombo, strategisch aan de rivier naast het grootste kunstmatige meer ter wereld. De timing kon niet beter want na een lange tijd van een fabriek opbouwen, overeenkomsten sluiten met boeren en lokale wet- en regelgeving uitvogelen kwamen er deze week de allereerste geperste bamboepulp bladen uit de machines rollen. In dit filmpje zie je het proces stap voor stap:

Inmiddels zijn de eerste vellen bamboepulp aangekomen in Nederland en verwerkt in wc-papiervelletjes. Wat een prachtige prestatie van dit topteam in zowel Afrika als Nederland. Omdat The Good Roll de productie van de bamboepulp in eigen handen heeft zullen ze nu met zekerheid kunnen zeggen: dit bamboe Wc-papier is écht duurzaam.

En die beloften van de gebouwde toiletten? Ook dat hebben we ‘gefact-checkt’ en ja hoor, The Good Roll Foundation doet wat het belooft en stampt overal toiletgebouwen uit de grond (iets minder snel dan Bamboe uit de grond komt, maar die snelheid is ook bijna onmogelijk).

Yep, dream come true, en gelukkig geen gebarsten bubbel. Terug in Nederland kunnen we met een gerust duurzaam hart weer ons wc-papier abonnement aanzetten. Wil jij dit nou ook? Bestel dan hier jouw wc-papier: The Good Roll.

Chalé Spirulina

Spirulina…. Nog nooit van gehoord? Wij ook niet. Het is echter een super kicken superfood! Deze groene algjes hebben hun naam te danken aan hun spiraalvorm. Spirulina zit vol eiwitten, vitaminen (zoals B12), mineralen, antioxidanten en essentiële aminozuren. Deze algjes kan je heel makkelijk kweken in het juist klimaat en wordt volop gekweekt en gebruikt in Azië. Maar wist je dat het klimaat in Ghana hier ook ontzettend goed voor leent? Daar kwam Floris van Zevenbergen ook achter en samen met Ruben Bun begonnen zij Chalé: een Nederlandse producent van Spirulina in Ghana.

Floris heeft ons in Kumasi de spirulina kwekerij van Chalé laten zien, wat er voor ons erg hypermodern en futuristisch uitzag. Ondanks dat het klimaat perfect is zijn er echter grote uitdagingen aan spirulina kweken in Ghana. Algen zijn levende organismes, voor een alg is het bijvoorbeeld belangrijk dat het water in de buizen niet te lang stil staat en er voldoende zuurstof in zit. Best lastig als er opeens een stroomuitval plaatsvind – iets wat precies gebeurde tijdens ons bezoek.

Chalé groeit echter met vallen en opstaan, ze hebben een lokaal topteam dankzij hun samenwerking met de universiteit in Kumasi en de eerste algen zijn al gedroogd en verpakt (kudo’s voor de hele leuke verpakking). Niet lang na ons bezoek heeft Chalé zelfs een grote afnemer weten binnen te halen. Keep going guys!!

We kregen van Floris ook een zakje spirulina mee om uit te proberen & sindsdien eten we elke ochtend heerlijke groene yoghurt. Het smaakt (gelukkig) nergens naar maar bevat wel hele belangrijke voedingstoffen. Omdat we in Afrika aanzienlijk minder vlees eten is dit supplement voor ons ideaal (er is weinig vlees beschikbaar en het vlees dat beschikbaar is voldoet zelden aan onze hygiëne standaarden). Voor al onze vega en/of reizigers-vrienden probeer het een keer uit! & ook als je spieren wilt opbouwen met je gymbro’s is dit een top supplement. Van alle markten thuis. 😊

Trashsmart – een duurzaam circulair bedrijf met sociale impact

Trashsmart is de startup van de Ghanese Afua. Lopend door de straten van Ghana viel Afua (letterlijk) over het plastic afval. Plastic afval is een enorm probleem in Afrika, zo ook in Ghana. Omdat er geen vuilnis ophaal of recycle systemen zijn ontwikkeld en door een gebrek aan educatie over de slechte gevolgen van plastic, gooit iedereen zijn plastic afval voornamelijk op de grond.

Dat moest anders dacht Afua, plastic is namelijk goed bruikbaar voor andere doeleinden. Met Trashsmart halen afvalexpert plastic eenmalig of volgens een schema op bij scholen, organisaties maar ook individuen. Dit verzamelde plastic maken ze vervolgens allemaal handmatig schoon. Het verzamelde en schoongemaakte plastic wordt vervolgens gesmolten en gebruik om toiletten voor scholen mee te bouwen. Een mooi circulair bedrijf met impact dus!

Wat dit nog mooier maakt is dat het plastic wordt ingezameld op de scholen die vervolgens wc’s ontvangen. De kinderen moeten daarbij hun plastic afval op de juiste manier inzamelen, wat bijdraagt aan de educatie van Ghana over het recyclen van plastic. De met plastic gebouwde Wc’s laten de kids meteen zien wat het resultaat is van plastic scheiden.

Lees hier meer over Trashsmart.

Tumi Ghana

Tumi Ghana is een Nederlandse non-profit organisatie die zich sinds 2017 inzet voor vrouwen en kinderen in Kumasi.

Tumi heeft in 2017 een hostel en een Women Empowerment Centre opgericht. Wij verbleven een paar dagen in het gezellige hostel in Kumasi wat het terrein deelt met het opleidingscentrum. In dit laatste worden jonge vrouwen opgeleid tot naaisters en ontwerpsters. Ze worden hier ook gecoacht op ondernemersvaardigheden en krijgen ze toegang tot seksuele voorlichting en gratis anticonceptie. Met als resultaat onafhankelijke vrouwen. Alle mooie dingen die deze vrouwen maken zijn overigens ook te koop in het mooie winkeltje van Tumi Hostel, maar een nachtje slapen zonder iets te kopen draagt ook al bij aan de ontwikkeling van deze vrouwen!

Sinds kort (2023) heeft Tumi Ghana hun missie uitgebreid en zijn ze van start gegaan met een internationale basisschool. Ga je naar Ghana? Ga dan vooral even langs bij deze geweldige plek.

Lees hier meer: tumighana.org.